Zelfsabotage

Prenataal Trauma

Lange tijd werd gedacht dat baby’s nog niets voelden.

Zó sterk zelfs, dat artsen tot ver in de 20e eeuw en zelfs tot in de jaren ’80 – baby’s opereerden zonder wat we nu als adequate verdoving of pijnstilling beschouwen. Men dacht dat hun zenuwstelsel “nog niet af” was.

Inmiddels weten we beter. Zóveel beter.

Baby’s voelen, registreren en passen zich aan, al vanaf het allereerste begin.

Niet alleen in de buik, maar mogelijk zelfs al rond de conceptie. De energie, spanning of liefde die er is, kan op diep gevoelsniveau worden opgepikt door het kindje dat zich aan het vormen is.

Tijdens de zwangerschap speelt vooral de innerlijke wereld van de moeder een grote rol. Stress, angst, verlies of medische ingrepen kunnen invloed hebben op het ongeboren kindje. Soms zie je dat een baby zich al aanpast: minder bewegen, weinig ruimte innemen, “makkelijk” zijn alsof het lichaam leert: ik mag niet te veel zijn. Wat ooit helpend was, kan later voelbaar blijven als patroon.

Daarnaast is er een wezenlijk andere laag van prenataal trauma:

Die van alleen-geboren tweelingen of meerlingen.

Wanneer een baby ter wereld komt als eenling, terwijl hij of zij oorspronkelijk onderdeel was van een meerling, gaat het niet over de sfeer van de moeder, maar over het verlies van een ander leven waarmee het bestaan begon. Ook dat laat een diepe imprint achter, vaak zonder woorden, maar voelbaar in het lichaam.

Dit zijn thema’s waar ik al langer mee werk:

in familieopstellingen, in een prenatale verdiepingsretreat en in lichaamswerk waar prenataal trauma duidelijk merkbaar was. Vanuit mijn systemische opleiding herken ik deze dynamieken niet alleen gevoelsmatig, maar ook vanuit geschoolde kennis en ervaring.

Juist omdat dit me zo raakt en blijft fascineren, ga ik me hier komend jaar nog verder in verdiepen en specialiseren, door een training te gaan volgen bij Anna Verwaal en Ilma Trip, waarin diepgaande prenatale kennis wordt gecombineerd met systemisch werk en familieopstellingen.

Die combinatie voelt voor mij zó kloppend. Ik kijk er ontzettend naar uit!

Wat gebeurt er ná een familieopstelling

Na een familieopstelling gebeurt er iets bijzonders. Soms voel je het meteen. Een soort lichtheid, meer ruimte vanbinnen. Soms zie je zelfs dat iemands hele uitstraling verandert, dat de blik zachter wordt, de adem dieper, het gezicht ontspant.

Ik heb meegemaakt dat iemand na een opstelling over de relatie met haar moeder, nog dezelfde dag een berichtje van haar moeder kreeg, na maanden van stilte.

Maar dat soort momenten zijn uitzonderlijk. Vaker zie je dat een opstelling juist diep raakt. Dat er verdriet voelbaar wordt. Dat iemand met een zwaar of verward gevoel naar huis gaat, of dat het lichaam even reageert; met vermoeidheid, griep, misselijkheid.

En soms merk je helemaal niets.

Maar ook dan werkt het door. Een opstelling is geen quick fix, geen knop die je omzet. Het is eerder alsof het leven zich langzaam opnieuw ordent. Je kunt ineens merken dat je anders reageert. Dat oude spanning zachter wordt. Of dat iemand in je omgeving iets anders doet dan voorheen, alsof er ruimte is ontstaan in een systeem dat eerder vastzat.

Wat belangrijk is om te weten: na een opstelling hebben we vaak de neiging om te gaan analyseren. Om te begrijpen, te verklaren, het te bespreken met anderen.Maar dat is niet nodig. Een opstelling werkt op een laag die voorbij het hoofd ligt.

Vertrouw op wat je hebt gevoeld, op wat in beweging is gezet. Als je er met je hoofd tussen gaat zitten, kan dat eerder ruis geven dan helderheid.

Ik vind het misschien wel het mooiste dat het werk doorgaat, ook als je niets doet. Alsof iets in jou weer weet waar het hoort.

Kusje erop?

Vorige week in de apotheek zag ik een jongetje struikelen. Hij schrok, begon te huilen en zijn vader zei; “Ah, het valt mee. Niet huilen, je bent toch een stoere vent?"

Het lijkt klein. En het is vaak met de beste bedoelingen. Maar voor een kind kan hier iets beginnen: leren dat emoties moeten stoppen, dat “flink zijn” veiliger is dan voelen, aanpassen in plaats van ruimte krijgen. Zo kan een reflex ontwikkelen: wegslikken — aanpassen — pleasen — dempen.

Later in volwassen relaties zie je deze dynamiek regelmatig terugkomen:

Voorbeeld:
Hij: voelt in een gesprek dat er iets speelt bij zijn vrouw en in plaats van te vragen: ‘wat gebeurt er bij je?’ gaat hij ‘pleasen’ bijvoorbeeld door extra nabijheid op te zoeken.

Zij: ervaart irritatie om iets wat hij zei en ook al is deze van haar gezicht af te lezen; zijn 'pleasegedrag' zorgt voor het gevoel: ik moet me weer aanpassen, mijn gevoel doet er niet toe. Beiden worden getriggerd op een oude reflex, vaak voortkomend uit de kindertijd. Onderhuids groeien irritatie en afstand terwijl niemand dat zo wil. “Kusje erop” is dan geen troostzin meer, maar een levenspatroon: gevoel wegdrukken, zachtheid vervangen door flinkheid, contact vervangen door controle.

Maar wat niet gezien wordt, blijft zich melden via spanning, vermoeidheid, conflictvermijding. In een familieopstelling wordt zichtbaar wat daaronder leeft: oude loyaliteiten, onuitgesproken pijn, patronen van dragen en aanpassen, plekken waar emoties ooit geen ruimte hadden. Niet door te verklaren maar doordat het zichtbaar wordt.

Voor iedereen die dit herkent… die voelt dat er nog dingen weggestopt of gladgestreken worden… die milder wil worden naar zichzelf: Misschien is dit het moment om het nieuwe jaar te beginnen met meer waarheid, zachtheid en ruimte om te voelen.

Op zondag 11 januari organiseer ik in Nijmegen een familieopstelling! Er is nog ruimte voor zowel vraaginbrengers als representanten.

Omarmen en Vertrouwen

Het nieuwe jaar staat voor de deur en dat nodigt altijd uit om even stil te staan. Terug te kijken op het afgelopen jaar en hetgeen ik mocht leren, stil te staan bij waar ik dankbaar voor ben en te omarmen waar ik me nog graag verder in zou willen ontwikkelen.

Voor mij was 2025 vooral een jaar van persoonlijke groei. Ik rondde in februari mijn opleiding familieopstellingen af. Een opleiding die voor mij ‘life-changing’ was en waarin ik zóveel heb geleerd, waardoor ik me als mens en daardoor als coach en opsteller verder ontwikkeld heb. En blijf ontwikkelen. Zo bracht systemisch werk me dichterbij diepe pijn die in mij opgeslagen lag maar gaf het me vooral het vertrouwen dat ik het dragen kon. Dat hoé zwaar of verdrietig iets ook is (geweest) hoe hárd ik er ook jarenlang van weggerend ben, hoe helend het voelt om de pijn toe te laten, er doorheen te gaan en daarna te ervaren dat je meer ‘heel’ bent.

Ik ben dankbaar voor het vertrouwen dat ik mocht ontvangen van de deelnemers die zélf bij mij een familieopstelling kwamen doen, zowel in een groep als individueel. Waarbij ik hen mocht begeleiden door hetgeen er gezien en doorvoeld mocht worden.

2025 leerde me ook dat loslaten en vertrouwen, oftewel meebewegen op wat zich aandient zonder krampachtig vast te houden of er heel hard voor te werken zoveel meer rust geeft. Het niet hoeven nastreven van doelen, of met een nieuw jaar voor de deur; het bedenken van 'goede voornemens'.

Zijn met wat is, en meebewegen met wat komt. Vertrouwen op dat wat het ook is, dat je het dragen kan en dat het áltijd jouw hoogste doel dient, ook als dat niet meteen zichtbaar is.

Dat wens ik jullie. Fijne Jaarwisseling!

Liefs Lot

Een stille uitnodiging

Vroeger voelde ik me bijna altijd verantwoordelijk voor indirecte boodschappen. Voor wat niet letterlijk werd gevraagd, maar wél als een beroep voelde.

Bijvoorbeeld wanneer iemand zei:

“Mijn rug doet zo’n pijn… en dan moet de hond nog.”

Of:

“Ik ben zó moe… maar we krijgen bezoek en het huis moet nog gestofzuigd.”

Er werd niets gevraagd. En tóch voelde ik het: hier wordt indirect een beroep gedaan. Niet in mijn hoofd, maar in mijn lijf.

Je zou kunnen zeggen: lag dat dan aan mij, dat ik dat zo voelde?

En soms is het antwoord: het is niet vreemd dat je dat voelt als je ooit hebt geleerd dat liefde niet vanzelfsprekend is.

Wanneer je als kind de indruk krijgt dat je hard je best moet doen om gezien of geliefd te worden, bijvoorbeeld doordat er een zieke ouder is, of door andere omstandigheden, dan leer je iets essentieels;

liefde vraagt inzet.

En hard werken betekent dan niet alleen dóén, maar ook aanvoelen. Opletten. Tussen de regels door luisteren.

Je leert gevoelig te worden voor wat niet wordt uitgesproken. Je leert indirecte signalen oppikken, omdat verbonden blijven belangrijker voelt dan jezelf laten rusten.

Dus toen ik die aanspraak voelde, was dat niet overdreven. Het was aangeleerd. En vaak ook liefdevol bedoeld.

Ik raapte het op. Ik droeg het.

Vaak zonder dat iemand iets vroeg en meestal omdat er onder die woorden ook echt een beroep lag.

In familieopstellingen wordt dit zichtbaar.

Hoe lasten soms niet rechtstreeks worden gedragen, maar via de omweg bij iemand anders terechtkomen. Zodra iemand iets zendt, zonder het echt te dragen, ontstaat er een stille uitnodiging:

Wil je dit voor mij oplossen?

Wil je aanvoelen wat ik bedoel?

Wil je dragen wat ik niet uitspreek?

Wat dit werk mij heeft gebracht, is steeds meer onderscheid. Wat is van mij en wat mag ik bij de ander laten. Niet als afwijzing, maar als een beweging terug naar mezelf, omdat ik zo lang meer droeg dan nodig was.

Voel je het verlangen om het nieuwe jaar te beginnen met meer ruimte voor jouw eigen leven en los te laten wat niet van jou is?

Op zondag 11 januari begeleid ik weer een familieopstelling in Nijmegen. Je bent welkom.